Categorie: Machines NL

Hoe ontstond het leven op aarde? Zijn wij de enige ‘levende’ planeet in het universum? Hoe kan iets dat zo kwetsbaar is als een levend organisme toch een hele planeet koloniseren? Zijn alle levende wezens op onze planeet afkomstig van één en dezelfde gemeenschappelijke vooroudercel?

Op grote zwarte vogelpoten staat een elegante installatie van messing en Amerikaans notenhout. Prachtig afgewerkt. De grote glazen bol toont een turbulente ‘oersoep’. Blauw als het koud is, rood bij oververhitting.

De microscoop toont wat er gebeurt in de bol. Vier grote schuifregelaars vragen om verschoven te worden.

De Origin of Life neemt je mee naar 4 miljard jaar geleden, toen op aarde het eerste leven ontstond. Nu is het aan jou om de juiste omstandigheden te creëren…

Simulatie

Hier kan je zelf experimenteren met de Origin of Life simulatie:

Hydrothermale bronnen of getijdenpoelen?

We weten weinig zeker als het gaat om iets dat 4 miljard jaar geleden is gebeurd. Er zijn geen duidelijke theorieën die verklaren hoe het eerste leven ontstond en waar het gebeurde. Er zijn alleen ‘hypotheses’: mogelijkheden. Momenteel is de “hydrothermale bronnen” hypothese het meest gangbaar in de wetenschap, gevolgd door de “getijdenpoelen” hypothese.

De Origin of Life laat je met beide mogelijkheden spelen: ofwel aan het zeeoppervlak bij de kustlijn of diep onder water bij de heetwaterbronnen op de zeebodem.

Als het je lukt om de omstandigheden goed te krijgen, dan zie je hoe moleculen samenklonteren tot ingewikkelde constellaties met een celmembraan en vaak ook gespecialiseerde gebiedjes. Maar of dat dan al leven is, blijft een open vraag.

Wetenschapscommunicatie

De Origin of Life laat bezoekers actief nadenken over een complex vraagstuk als het ontstaan van het leven, dat op een voor ons onvoorstelbare tijdschaal plaatsvond. Dit zijn zo wat van de terugkerende thema’s in mijn gesprekken met bezoekers:

• Wanneer is iets levend?
• Hoe ziet een overgang van ‘levenloos’ naar ‘levend’ er uit? Wat was er voor nodig?
• Is het leven één keer ontstaan en zijn wij daarvan het resultaat? Of is het miljarden keren gebeurd en miljarden keren uitgedoofd?
• Hoe weten wetenschappers zo zeker dat al het leven op Aarde van één en dezelfde vooroudercel afkomstig is?
• Hoe zouden andere, eerdere vormen van leven er uit hebben gezien?
• Welke veranderingen heeft de aarde ondergaan door alle levende organismen?
• Welke gevolgen heeft de klimaatverandering voor het leven op Aarde?
• Als er miljarden sterren zijn met ieder nog veel meer planeten, dan moet er ergens toch een zijn die redelijk vergelijkbaar is met onze planeet?
• Als we op toevallig passerende asteroïden al complexe moleculen vinden, zoals aminozuren, wat zegt dat dan over de kansen dat er ergens buiten de Aarde leven is?

Daadwerkelijk in gesprek komen met het brede publiek is vaak lastig, maar de Origin of Life raakt een snaar bij iedere bezoeker: dit lijkt in niets op wat we in het dagelijks leven tegenkomen, dat moet dus wel interessant zijn!

Eenmaal in gesprek blijkt het ontstaan van het leven voor veel mensen een heel fascinerend thema.

Origins Center

In Nederland wordt veel onderzoek gedaan naar het ontstaan van het leven. Het Origins Center is de koepelorganisatie voor de meer dan 380 Nederlandse onderzoekers op dit vlak: biologen, geologen, wiskundigen, scheikundigen en astronomen. Zij hebben een hele leuke, toegankelijke brochure samengesteld: Oorsprong.

Op 19 mei 2026 heb ik mijn Origin of Life gepresenteerd op het jaarlijkse congres van het Origins Center, in Kerkrade. Ook serieuze onderzoekers blijken warm te lopen voor mijn bijzondere verbeelding van hun vakgebied.

Waar zitten je emoties? Waar ben je bang? Waar ben je verliefd? De vooruitgang in medische technologie is geweldig hard gegaan. Misschien heb je wel eens een CT-scan ondergaan? Of een MRI?

De Tehuti Brain Scanner laat je op spectaculaire wijze zien hoe deze nieuwe technieken je hersenen laag voor laag in kaart brengen, op zoek naar de precieze locaties van onze emoties, onze beslissingen en de aansturing van onze spieren.

Ik maak deze fantastische machine van massief Amerikaans notenhout, messing en hoogwaardige electronica. Ik produceer hem in een kleine serie in mijn eigen atelier.

Als Sigmund Freud een hersenscanner had gehad, dan zou ‘ie er zo uitgezien hebben.

In een behandelkamer neemt de Tehuti de ‘magie’ van een MRI-scanner weg. Als een patient begrijpt wat het apparaat doet en ziet, dan helpt dat in het verminderen van de spanning rondom de MRI-sessie.

De Tehuti beschikt over 9 verschillende ‘modi’, toegankelijk via de menuknop. In de modus ‘Full brain scan’ begint de laser onderaan, bij de hersenstam. Terwijl de laser een deel van de draaiende hersenen belicht, zie je op het scherm hoe de scan zich opbouwt. Zodra het beeld compleet is, gaat de scanner naar de volgende laag.

De andere modi laten verschillende mogelijkheden van hersenonderzoek zien, zoals “Emotion mapping”, “Brand recognition” en de “Trail-making test”.

Als de Tehuti niet bezig is met geavanceerde hersenwetenschap, kun je genieten van de lichtpatronen die op het plafond worden geprojecteerd.

Als je meer wil weten over de Tehuti, neem dan een kijkje op de details-pagina. En als je ‘m in actie wil zien of vragen hebt, neem dan gerust contact met me op.

Hieronder kan je een alfa-versie van de nieuwe software van de Tehuti Brain Scanner uitproberen. Het schermpje van de eerste generatie Tehuti’s was erg klein. De komende generatie krijgt deze nieuwe software aan boord.

De nieuwe software (in aanbouw)

Lang voordat iedereen toegang kreeg tot het internet, was er radio en morsecode. Een kleine groep mensen kon hiermee wereldwijd communiceren. Het idee fascineerde me mateloos. De drempel voor het leren van Morse-code is helaas hoog en uitzenden op de korte- en middengolf-radiofrequenties vereist vergunningen en examens.

Ik wilde heel graag een klassieke morsesleutel maken, van messing en met de ingenieuze stelschroeven waarmee je de tegendruk en afstand kan afstellen naar je eigen voorkeuren. Het éénknops-spelletje ‘Flappy Bird’ bleek perfect om iedereen overtuigende morsecode te laten produceren.

Speciaal voor deze machine schreef ik een monochrome versie van dit spel, die optimaal werkt op de beperkte hardware.

De Nautilus was mijn eerste uitstapje naar de wondere wereld van Arduino en moderne electronica. Het begon met een artikel van een Duitse fotograaf die beschreef hoe hij een GoPro action-camera had aangesloten op een grote knop en vier lampen en dit alles in een plastic doos had gezet om een ​​”photo booth” te maken voor een bruiloft. Kort nadat ik dit verhaal had gelezen, kondigde mijn zusje aan dat ze ging trouwen. Uiteraard zou ik de trouwfoto’s maken – ik was toen fotograaf – maar zo’n fotohokje leek me ook erg leuk. Gasten maken daarmee hun eigen foto’s.

Ik had geen GoPro liggen, maar ik had iets beters: een oudere Canon D40 DSLR-camera en een groothoeklens. Het aansluiten hiervan was echter wat ingewikkelder, vooral toen ik het nodig vond om een ​​voortgangsindicator, een tinkelbelletje en een rookmachine toe te voegen. Ik had gehoord over Arduino-microcontrollers, maar had er nog geen ervaring mee. Gelukkig bleek het vrij eenvoudig om ermee te werken. Het toevoegen van wat basiselektronica was ook niet zo moeilijk.

Om een ​​of andere reden moest deze machine eruit zien alsof hij door Jules Verne was gemaakt, dus ik maakte de body van donkere, gebogen houten panelen met een ondersteunend frame van koperen buizen en messing koppelingen. De naam is een directe verwijzing naar Jules Verne’s “20.000 Mijlen Onder Zee”, de roman uit 1870.

Een van mijn lievelingselementen van de Nautilus is het aftelblok, gevormd door twee numerieke ‘nixiebuizen‘, oude gasontladingsbuizen met daarin verwerkt de getallen van 0 tot 9. Deze cijferdisplays werden in de jaren ’50 tot ’70 van de vorige eeuw gebruikt in bijvoorbeeld de controlecentra van de NASA, in oude kerncentrales en op de beurs van Wall Street om de koersen weer te geven. Ze zijn lastig te combineren met moderne electronica omdat ze op 180 volt gelijkstroom werken, vele malen meer dan de gangbare 5 of 3,3 volt van moderne microcontrollers. Ook werden er al heel lang geen nixies meer gefabriceerd. Ik heb de mijne gekocht in Oekraïne, een oude partij die ergens opgedoken was. De 180 volt-voeding heb ik in Zwitserland gekocht en de speciale microchips om het hoge voltage van de letters in en uit te schakelen kwamen van eBay. Een mooi verhaal is dat een jonge Tsjech in 2017 is gestart met een fabriekje om nieuwe nixies te produceren. Hij lijkt het goed te doen.